تاریخچه
عمدهترین باغهای دوره قاجار در دوره ناصرالدین شاه ساخته شدند. یکی از این باغها در آن زمان موسوم به «فیشرآباد» متعلق به کامران میرزا؛ پسر ناصرالدین شاه بود، اما چون باغبانش اتریشی بود به باغ «فیشرآباد» شهرت پیدا کرد.
با شروع جنگ جهانی دوم، متفقین این باغ را به مهماتخانه تبدلی کردند و به همین دلیل هم برخی ساختمانهای نظامی در آن ساخته شد. پس از خروج متفقین این محوطه در اختیار نیروهای نظامی کشور قرار گرفت. پس از انقلاب عمچنان تا سال 1357 این محوطه به صورت نیمه متروک در اختیار نیروهای نظامی بود.
در سال 1377 شهرداری تهران این محوطه را به تملک خود درآورد و تصمیم به بازسازی بنا و تبدیل آن به یک مرکز فرهنگی هنری گرفت. این مکان در بهمن ماه سال 1378 با حضور «سید محمد خاتمی» رئیس جمهور وقت، تحت عنوان «خانه هنرمندان ایران» افتتاح شد.
اهداف
خانه هنرمندان ایران یک تشکیلات فرهنگی و هنری غیردولتی، غیر سیاسی و غیر انتفاعی و با شخصیت حقوقی و مالی مستقیم است. اهداف خانه هنرمندان ایران عبارتند از:
1- تلاش در جهت ارتقای کمی و کیفی و ایجاد جاذبه و خلق آثار هنری برتر در عرصههای مختلف هنر
2- ایجاد تعامل، تفاهم و همبستگی میان موسسات هنری در سطح ملی به منظور رشد، اعتلا، نوآوری و افزایش غنای فرهنگی و هنری کشور
3- برقراری ارتباط مستمر با هنرمندان و جلب مشارکت فعالانه اعضا و هنرمندان کشور به منظور بررسی مسائل و یافتن راهکارهای مناسب در جهت حل مشکلات فعالیتهای هنری
4- تلاش به منظور برقراری ارتباط میان هنرمندان با مسئولان هنری و اجرایی کشور
5- کوشش در جهت افزایش سطح آگاهی و دانش هنری مخاطبان
6- ارائه نظرات، پیشنهادات و مشاورههای لازم به مراجع دولتی و خصوصی
7- برقراری ارتباط با نهادها و موسسات فرهنگی هنری در سطح بینالمللی به منظور تبادل تجارب، معرفی آثار و قابلیتهای هنری کشور به سایر فرهنگها و تمدنها
8- حمایت فرهنگی، مادی و معنوی از موسسات مختلف هنری کشور و هنرمندان تحت پوشش
ارکان
الف- هیات موسس
اعضاي هيات موسس خانه هنرمندان ايران عبارت بودن از: غلامحسين اميرخاني، مرتضي مميز، غلامحسين نامي، ايرج كلانتري، ايرج راد، محمدرضا عبدالملكيان، حميدالله رضايي، کامبیز روشن روان و یدالله صمدی.
ب- مجمع عمومی
مجمع عمومی خانه هنرمندان ایران عالیترین رکن تصمیمگیری این مجموعه بوده و وظیفه تعیین خط مشی و سیاستهای کلی خانه هنرمندان ایران را دارد.
ج- شورای عالی
شوراي عالي خانه هنرمندان ايران متشکل از نمایندگان اصناف عضو این خانه وظیفه اداره این مجموعه، تعیین مدیرعامل، نظارت بر فعالیتهای اجرایی خانه و حصول اطمینان از اجرای مصوبات مجمع عمومی را دارد.
اصناف عضو خانه شورای عالی خانه هنرمندان عبارتند از: خانه تئاتر، خانه موسيقي، خانه سينما، انجمن نقاشان ايران، انجمن طراحان گرافيك ايران، انجمن مجسمه سازان ايران، انجمن خوشنويسان ايران، انجمن شاعران ایران، انجمن عکاسان ایران، انجمن تصویرگران ایران، انجمن هنرمندان سفال و سرامیک و جامعه مهندسان معمار ايران.
در کنار اعضای شورای عالی تعدادی از هنرمندان برجسته کشور در رشتههای مختلف، به عنوان مشاوران شورای عالی انجام وظیفه مینمایند.
اعضای کنونی شوراي عالي خانه هنرمندان ایران وعبارتند از: عزت الله انتظامي، غلامحسین امیرخانی، ابراهیم حقیقی، ایرج کلانتری، معصومه مظفری، فاطمعه راکعی، حمیدرضا نوربخش، فرزاد هاشمی، نگار نادري پور، کامران ملکی، علی هاشمی شهرکی، فرزاد فرجی و علي مرادخاني.
رئیس شورای عالی خانه هنرمندان ایران هم اکنون برعهده ابراهیم حقیقی است.
د- مدیرعامل
وظیفه انجام کلیه امور اجرایی خانه هنرمندان ایران براساس سیاستهای کلی مجمع عمومی و نقطه نظرات شورای عالی خانه هنرمندان ایران به عهده مدیرعامل این خانه است که توسط شورای عالی و برای دو سال انتخاب میشود. مدیرعامل خانه هنرمندان ایران در حال حاضر «مجید رجبی معمار» است.
ه- هیات رسیدگی و داوری
به منظور بررسی و حل اختلافات بین ارکان و شکایات و تخلفات اعضا و کارکنان خانه هنرمندان ایران، هیاتی مرکب از رئیس یا نایب رئیس شورای عالی، بازرسان، مدیرعامل و شهردار تهران یا نماینده وی برای انجام وظایف مربوط شکل میگیرد.
و- بازرسان
....
تشکیلات اجرایی
الف- معاونت آموزشی و پژوهشی
این معاونت شامل بخشهای: امور آموزش هنر، امور پژوهش هنر، انتشارات، دانشگاه مجازی (مکتب عالی هنر) و امور سمینارها و سخنرانیهای علمی است.
ب- معاونت فرهنگی و هنری
این معاونت شامل بخشهای: امور هنرهای تجسمی و گالریها، امور هنرهای نمایشی، امور موسیقی، امور جشنوارهها و دبیرخانه نشان ملی هنر است.
ج- معاونت پشتیبانی
این معاونت شامل بخشهای: امور اداری، امور مالی، امور اموال و امور مشارکتها است.
د- مدیریت دفتر مدیرعامل
این مدیریت مسئولیت هماهنگی امور بخشهای مختلف خانه، هماهنگی برنامههای مدیرعامل و انجام امور دبیرخانهای خانه را دارد.
ه- مدیریت روابط عمومی و امور بینالملل
این مدیریت شامل بخشهای: امور رسانه و ارتباط با خبرنگاران، امور پردازش خبر و اطلاعرسانی، امور مراسم، امور تبلیغات، امور هنری، امورفنی و پشتیبانی سالنها و امور روابط بینالملل است.
و- مدیریت برنامهریزی و توسعه
این مدیریت عهدهدار مسئولیت برنامهریزی و توسعه فیزیکی خانه و نیز گسترش نمایندگیهای خانه هنرمندان در داخل و خارج از کشور است.
فضاها و امکانات
خانه هنرمندان ايران با اختصاص فضاها و ارائه خدمات مختلف، امكان فعاليتهاي مختلف فرهنگي و هنري را براي صنفهاي هنري ايران ايجاد كرده است. این فضاها شامل هفت نگارخانه، دو سالن آمفی تئاتر، یک سالن کنفرانس، یک سالن نمایش، یک فروشگاه عرضه محصولات فرهنگی – هنری، یک رستوران گیاهی و یک کافه است.
نگارخانه استاد مرتضی ممیز
نگارخانه ممیز در سال 1378 و همزمان با گشایش خانه هنرمندان ایران کار خود را آغاز کرد و در 27 بهمن سال 1383 به مناسبت قدردانی از یک عمر فعالیت هنری مرتضی ممیز، به نام این هنرمند بزرگ رشته گرافیک مزین شد. این نگارخانه مناسب برای برگزری نمایشگاهها و کارگاههای آموزشی مختلف در زمینه هنرخای تجسمی است.
مساحت: 152 متر مربع شامل یک سالن بزرگ و دو سالن کوچک
گنجایش: 50 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک، دارای ویترین ویژه
نگارخانه استاد غلامحسین نامی
نگارخانه نامی در سال 1384 به پاس تلاشهای این نقاش مشهور و پیشرو در خانه هنرمندان گشایش یافت. این نگارخانه مکان مناسبی جهت برگزاری نمایشگاههای مختلف است.
مساحت: 68 مترمربع
گنجایش: 27 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک، دارای ویترین بیرونی
نگارخانه استاد سید هادی میرمیران
این نگارخانه به نشانه احترام به فعالیتهای مهندس هادی میرمیران در دی ماه 1383 به بهرهبرداری رسید. این نگارخانه مکان مناسبی جهت برگزاری نمایشگاههای گوناگون است.
مساحت: 66 مترمربع
گنجایش: 27 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک، دارای دو ویترین بیرونی
نگارخانه بهار
نگارخانه بهار از مجموعه نگارخانههای چهارفصل خانه هنرمندان ایران در سال 1378 توسط دکتر قالیباف، شهردار تهران افتتاح شد. این نگارخانه مناسب برای اجرای نمایشگاههای مختلف و همچنین کارگاههای هنری است.
مساحت: 106 مترمربع
گنجایش: 30 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک
نگارخانه تابستان
نگارخانه تابستان از مجموعه نگارخانههای چهارفصل خانه هنرمندان ایران در سال 1378 توسط دکتر قالیباف، شهردار تهران افتتاح شد. این نگارخانه مناسب برای اجرای نمایشگاههای مختلف و همچنین کارگاههای هنری است.
مساحت: 106 مترمربع
گنجایش: 30 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک
نگارخانه پاییز
نگارخانه پاییز از مجموعه نگارخانههای چهارفصل خانه هنرمندان ایران در سال 1378 توسط دکتر قالیباف، شهردار تهران افتتاح شد. این نگارخانه مناسب برای اجرای نمایشگاههای مختلف و همچنین کارگاههای هنری است.
مساحت: 106 مترمربع
گنجایش: 30 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک
نگارخانه زمستان
نگارخانه زمستان از مجموعه نگارخانههای چهارفصل خانه هنرمندان ایران در سال 1378 توسط دکتر قالیباف، شهردار تهران افتتاح شد. این نگارخانه مناسب برای اجرای نمایشگاههای مختلف و همچنین کارگاههای هنری است.
مساحت: 106 مترمربع
گنجایش: 30 اثر با ابعاد 70 × 100 سانتیمتر عمودی
امکانات: دارای سیستم نور ثابت و متحرک
تالار استاد جلیل شهناز
این تالار که پیش از این با نام «بتهوون» شناخته میشد در سال 1390 به «استاد جلیل شهناز» تغییر نام یافت. این تالار مکان مناسبی برای برپایی برنامههای هنری، بزرگداشتها، نشستها، همایشها، افتتاحیه و اختتامیهها و رونمایی آثار است.
گنجایش: 150 نفر
امکانات: صحنه قاب عکسی (proscenium) به عرض 6 متر، ارتفاع 3/20 متر و عمق 3 متر، سیستم خنک کننده، سیستم اعلام حریق، 21 خط کنترل دیمر آنالوگ، 4 دستگاه پروژکتور فلات، یک دستگاه پروکتور اسپات، پرده اسکرین ثابت 3×4 متر، دستگاه ویدئو پروژکشن سانیو، پاور میکسر داینا رکورد، دستگاه پخش VHS ،CD ،DVD ، شش دستگاه بلندگوی 150 وات و کنترل سالن از طریق دوربین مدار بسته.
تالار استاد فریدون ناصری
این تالار به پاس قدردانی از یک عمر تلاش استاد فریدون ناصری در رشته موسیقی به نام این هنرمند بزرگ نامگذاری شد. بازسازی این سالن از سال 1389 آغاز و در فروردین 1391 به اتمام رسید. این تالار مکان مناسبی برای برپایی برنامههای هنری، بزرگداشتها، نشستها، همایشها، افتتاحیه و اختتامیهها و رونمایی آثار است. این سالن یکی از معدود سالنهای سینمایی کشور است که به سیستم پخش دیجیتال مجهز شده است. این سالن همچنین محل نمایش فیلمهای سینماتک خانه هنرمندان است.
گنجایش: 164 نفر
امکانات: صحنه stage به ارتفاع 1/5 متر، مجهز به سیستم پخش دیجیتال و پیشرفتهترین امکانات صوتی و تصویری
تالار استاد غلامحسین امیرخانی
این تالار از جمله مکانهایی است که از بدو افتتاح خانه هنرمندان ایران فعالیت خود را آغاز کرد و به نشانه احترام به یک عمر فعالیت هنری استاد غلامحسین امیرخانی در رشته خوشنویسی به نام این هنرمند مزین شد. این تالار برای برگزاری کنفرانس، نشستهای خبری، جلسات و کارگاههای آموزشی مناسب است.
گنجایش: 40 نفر
امکانات: سیستم نور، سیستم خنک کننده، سیستم صوت و تصویر مدرن، ضبط صدا و تصویر کلیه شرکتکنندگان و سخنرانان
تماشاخانه استاد عزتالله انتظامی
این تماشاخانه یکی از سالنهای تئاتر تهران است که در جهت حمایت از آثار دانشجویی و هنرمندان جوان عرصه تئاتر راهاندازی شده است. این تماشاخانه به پاس یک عمر فعالیت هنری استاد عزتالله انتظامی به نام این هنرمند بزرگ نامگذاری شده است.
گنجایش: 120 نفر
امکانات: صحنه آزاد (Black Box) به ارتفاع 3 متر و ابعاد سالن 12×13 متر، سیستم خنک کننده، 2 اتاق گریم، 12 خط کنترل دیمر دیجیتال، 10 دستگاه پروژکتور تک لنز فلات 1000 وات، 4 دستگاه پروژکتور تک لنز اسپات 1000 وات، 6 دستگاه پروژکتور پای فلات 500 وات، یک دستگاه پروژکشن پرتابل سانیو 900 وات، پرده نمایش پرتابل دستی 2×3 متر، آنتروپوزهای نوری در فاصله 3 متر، پاور میکسر یاماها، دستگاه پخش ریل، کاست، VHS ،CD ،DVD ، دو دستگاه بلندگوی 300 وات مونتاربو.
سینماتک
سینماتک خانه هنرمندان ایران با نمایش فیلمهای اکران نشده داخلی و فیلمهای برگزیده جشنوارههای بینالمللی فضایی برای نقد و بررسی آثار برتر سینمای ایران و جهان فراهم آورده است. سینماتک روزهای دوشنبه هر هفته برای اعضای خود برنامه نمایش فیلم و نقد و بررسی دارد. عضوگیری سینماتک ابتدای هر فصل انجام میشود.
گالری راهروها
در راستای استفاده بهینه از فضاهای خانه هنرمندان
ایران و نیز در معرض دید قرار دادن آثار موجود در گنجینه این خانه،
راهروهای طبقات همکف و اول خانه هنرمندان ایران تبدیل به یک گالری شده و از
آنبرای به نمایش گذاشتن آثار تجسمی هنرمندان استفاده میشود.
ایده گالری
در
راستای حمایت بیشتر از هنرهای تجسمی و آشنایی بیشتر مردم با این حوزه، در
محل رستوران گیاهی خانه هنرمندان ایران، یک گالری حرفهای تحت عنوان «ایده
گالری» برای نمایش طرحهای اولیه آثار هنرمندان تجسمی ایجاد شده است.
لابی
لابی طبقه اول خانه هنرمندان در راستای حمایت از هنرمندان جوان جهت برپایی برنامههای هنری مثل گرافیک موسیقی، گرافیک خط، گرافیک تئاتر و ... مورد استفاده قرار میگیرد.
سقاخانه
در طبقه زیرزمین خانه هنرمندان ایران نمازخانه و سقاخانهای زیبا، بازدیدکنندگان را برای داشتن لحظاتی معنوی دعوت میکند.
سرای باسمه
در سال 1390 از تجمیع سه فروشگاه خانه هنرمندان ایران، یک فروشگاه بزرگ کالاهای فرهنگی و هنری تحت عنوان «سرای باسمه» ایجاد شد. این فروشگاه که به شکلی زیبا بازسازی شده است از ساعت 10 تا 20 پذیرای مراجعهکنندگان است. در این فروشگاه کالاهای فرهنگی و هنری همچون کتاب و مجلات، آلبومهای موسیقی، فیلمهای آموزشی هنر، فیلمهای سینمایی، آثار نقاشی، مجسمه، صنایع دستی و ... به فروش میرسد.
باغ هنر
باغ هنر که ساختمان خانه هنرمندان ایران را در خود جای داده است در طول هفته میزبان برنامههای متنوع فرهنگی، هنری و ادبی است که از سوی خانه هنرمندان ایران در آن برگزار میشود. بخشی از این برنامهها عبارتند از: پردهخوانی و تعزیه در ایام ماه محرم، سکوی شعر امروز، اجرای نمایش در آب، اجرای نمایش خیابانی، نمایشنامهخوانی و ... .
رستوران گیاهی
رستوران گیاهی با ظرفیت 150 نفر یکی از معدود رستورانهای تهران است که از مهمانان خود با غذاهای گیاهی و کاملا سالم از سالم 11 تا 23 پذیرایی میکند.
کافه خانه
کافه خانه با ظرفیت 125 نفر و با داشتن منوی کافی شاپ و غذا، فضایی دلنشین را در دل طبیعت باغ هنر فراهم آورده است. کافه خانه هم از ساعت 11 تا 22 پذیرای مهمانان است.
سایت خبری
سايت خبري خانه هنرمندان ايران، يك سايت خبري- تحليلي است كه در كنار پوشش رویدادها و فعالیتهای خانه هنرمندان ایران، اخبار مربوط به هر يك از صنوف هنری مرتبط با خانه هنرمندان ايران را پوشش ميدهد.
این سايت با موافقت شوراي عالي خانه هنرمندان ايران از دوم دي ماه 1382 به صورت رسمي افتتاح شد.